Naar aanleiding van de komst zo'n 150 historische schepen zal er rondom de haven een groots havenfeest worden georganiseerd door de stichting Tilburg te Water. Het Centrale thema in het evenement is De Ontmoeting. Ontmoeting met varend erfgoed, rijdend erfgoed en ambachten, maar ook een ontmoeting met andere reizende beroepen, theater, kleinkunst en muziek.
Het evenement begint op zaterdag met een optocht van zo'n 150 historisch binnenvaart-schepen vanuit de Lovense haven naar de Piushaven. Om 13.00 uur komt het eerste schip de Piushaven binnen. U bent van harte welkom om de schepen te verwelkomen. Een scheepsexpert geeft ter hoogte van de Ambachtskade samen met komedienne Karin Bruers uitleg over wat er binnen vaart. Sommige schepen hebben een muzikant, een orkest of een schipperskoor aan boord.

Dichters

Op de oevers van de Piushaven kun je na de Tilburgse kermis nóg 2 dagen kermissfeer opsnuiven op de Kermisoever. Tilburg is natuurlijk Kermisstad, maar de stad heeft sinds 2 jaar ook een circusopleiding in huis: The Academy for Circus and Performance Arts. Tijdens Tilburg te Water zijn twee studenten en een docent actief betrokken bij de uitvoering van dit bijzondere programmaonderdeel. Op beide dagen kan er deelgenomen worden aan circus-workshops. Ook kan er genoten worden van circusvoorstellingen.
Tijdens het evenement maken ook gipsymuzikanten hun opwachting. Verder staan ook enkele theater- en kleinkunstvoorstellingen en loopacts op het programma. Bovendien zijn er Theatertentjes.
Speciale aandacht gaat uit naar de dichtkunst. Tilburg kent een bloeiende gemeenschap van dichters: straatdichters, stadsdichters, nachtdichters en onbekende dichters. Op Tilburg te Water ontmoet u allerlei dichters op diverse plaatsen. Onder hen de kersverse aankomende stadsdichter Cees van Raak, huidig stadsdichter Frank van Pamelen en zijn voorgangers Nick J. Swarth en Jace van de Ven. Het duo 'Theater van de Verloren Tijd' heeft zich volledig toegelegd op een theatrale vertolking van de Nederlandse en Vlaamse poëzie van 1850 tot heden. Zij brengen op zaterdag op of in een schip een programma met gedichten over water, zee, haven, zeilen en schepen. Noem een woord en zij brengen het gedicht.

Dans en muziek

Op het gebied van dans en muziek is er teveel om op te noemen. Van draaiorgel tot Tex-mex en van volksdans en moderne dans tot tango. Het publiek kan zelf een rol spelen in het programma in het kader van het meezingproject Solo Live van Henk Koekoek (doe mee en meld je aan via www.tilburgtewater.nl) en de Peer de Graafband met daarin de Piushavenmeesters.

Kinderactiviteiten

Het Havenfeest Tilburg te Water biedt voor kinderen naast van alles om te bekijken, ook kinderactiviteiten. Op beide dagen zijn er circusworkshops en brengt de reizende Speeldoos de meespeel-voorstelling 'Het geheim van de Haven'. Op zondag is er Luuk's Poppentheater en de dansworkshop Kidsswing. Oók op zondag is er het Postenspel. Met een gratis stempelkaart kan van 11.00-16.00 uur worden deelgenomen aan een 18-tal posten, verdeeld over de kaden en oevers. Het varieert van workshops beeldhouwen, mozaïeken en schilderen tot allerlei spelletjes waar je sterk, snel of slim voor moet zijn. Na drie posten is er limonade verdiend en na acht posten een ijsje. Onder alle ingeleverde stempelkaarten worden ook nog eens prijzen verloot.

Voorproefje

In het parkje aan de zuidkant van de haven staat het sfeervolle terras als veilige thuishaven, met hoog en droog een prachtig uitzicht over de uiteenlopende activiteiten in de omgeving. Naast de enige echte, vers schoongemaakte haring uit het vaatje, presenteert Bonheur tijdens Tilburg te Water een speciaal feestmenu voor slecht 10 euro. Ook voor een andere hap en drank in havensfeer is gezorgd.
Op donderdagavond 30 juli kunt u in de Piushaven vast even sfeer komen proeven, tijdens een sfeervol concert van Nestor Ausqui aan boord van het LVBHB-verenigingsschip Terra Nova. Kom genieten van de hartverwarmende klanken van deze Argentijnse meestergitarist, die o.a. werken vertolkt van Piazolla en de Falla.


Meer informatie over het programma:
www.tilburgtewater.nl

door Joost Goutziers

TILBURG - De Vlaamse dichter Hypoliet Terwater (1958) lijkt op het eerste oog een nog niet ontdekte grootheid. Zijn onvoorstelbaar merk-waardige levensverhaal onthult dat deze zoon van een werktuigbouwkundige en balletdanseres de drijvende kracht was van een punkband, fel actie voerde tegen De Saaiheid en afwisselend in Tilburg, Amsterdam, Barcelona en Smeerebbe- Vloerzegem woonde. Van Terwater zijn twee bundels uitgekomen, maar, zo verkondigt de mythe, die heeft hij eigenhandig verbrand. 'Daar zit niemand op te wachten', zou hij hebben gezegd.

Sjon Brands en Dorith van der Lee van het Tilburgse Theater van de Verloren Tijd zijn gespecialiseerd in gedichten van Nederlandse en Vlaamse auteurs en dragen in hun theatrale poëzieprogramma's ook werk van Terwater voor. Dat blijkt uit de aankondiging voor hun nieuwe programma met als thema 'Liefde als veelvoud van vergissingen'. Dat programma waar poëzie en muziek samenkomen is dinsdagavond te zien in de Hasseltse kapel in Tilburg.

Tot zover wat Theater van de Verloren Tijd ons wil doen geloven. In werkelijkheid is Hypoliet Terwater het pseudoniem van acteur Sjon Brands. Daarom gevraagd geeft hij het ruiterlijk toe.

"Ik schrijf zo'n drie jaar gedichten, maar alles uit het eerste jaar heb ik weggegooid. Hypoliet Terwater is voor mij een vorm van zelfbescherming. Ik hou niet van de persoon-lijkheidscultus waarin dichters soms vervallen; het gaat mij om de teksten. Met een pseudoniem voel ik me vrijer. Maar ik doe er niet geheimzinnig over. Tijdens een optreden vertel ik het publiek hoe het zit."

In wezen is Hypoliet Terwater meer dan een pseudoniem. Het is een persiflage, een ver-zonnen personage met een waanzinnig levensverhaal, iemand die met zijn geliefde op de grens van Nederland en Vlaanderen in een oude Mercedes 406 zou hebben geleefd en zich hevig verzet tegen de publicatie van zijn werk. "Ik maak theater", zegt Sjon Brands, "en dan creëer je nieuwe personages, maar langzaam is het dichten serieuzer geworden. Ik wil de persoon Hypoliet Terwater verder ontwikkelen."

In de Hasseltse kapel brengt Theater van de Verloren Tijd dinsdag twaalf gedichten van Terwater ten gehore. Dat doen de twee theatermakers, die inmiddels honderden gedichten van grote Nederlandse en Vlaamse dichters uit het hoofd kunnen opdragen, samen met muzikant Hans Sparla.
Brands en Van der Lee gingen met meer muzikanten een experiment aan, maar met trombonist en accordeonist Sparla klikte het meteen.

Brands: "Hij kan ons met zijn muziek ruimte geven, de diepte in duiken, maar hij weet ook dat een gedicht gediend is bij stilte. We hebben afspraken gemaakt over de structuur, maar we anticiperen tijdens de voorstelling wel op elkaar." De gedichten van Terwater zijn na de pauze te horen. In het eerste deel van het programma tonen Van der Lee en Brands hun vertrouwde werkwijze. Het publiek roept een woord of thema en de acteurs brengen vervolgens een toepasselijk gedicht.

Theater van de Verloren Tijd met Hans Sparla. Te zien: dinsdag 20 uur in de Hasseltse kapel, Hasseltplein in Tilburg.

Voor gedichten Hypoliet Terwater zie: www.brabantsdagblad.nl/kunst

Het 'Theater van de Verloren Tijd' is een theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op de vertolking van Neder-landse en Vlaamse poëzie vanaf 1850 tot heden. Sjon Brands en Dorith van der Lee kennen ieder ruim 500 gedichten uit het hoofd en kunnen elk ogenblik op elke plaats een programma samen-stellen over elk onderwerp dat wordt aange-reikt.

Het eerste gedeelte van de avond presenteren ze dan ook een interactief spel, waarbij de bezoekers woorden aandragen die het ‘Theater van de Verloren Tijd’ beantwoordt met passende gedichten. Van klassiekers tot light-verse, van kort en puntig tot grotesk en gedragen, van Gorter tot Claus. In het tweede gedeelte verzorgen Hans Sparla en het ‘Theater van de Verloren Tijd’ een klanklandschap van poëzie en muziek binnen de fraaie akoestiek van de kapel.

Hans Sparla heeft weliswaar een klassieke studie trombone gevolgd aan het Brabants Conservatorium, maar heeft zich daarna ontwikkeld in de jazzmuziek. Hij speelde met toporkesten op podia en festivals in binnen en buitenland, zowel trombone en steeds meer ook accordeon.

De Hasseltse Kapel is met haar 500 jaar Tilburgs oudste monument. Ze staat dicht bij de Hasselt rotonde, vlak achter hotel Postelse Hoeve. Sinds de restauratie in 1972 komen er niet alleen gelovigen bidden en steun zoeken bij Maria, maar is de kapel ook in gebruik voor kleinschalige culturele evenementen. In dat kader past de concertserie, evenals de Vriendenkring Hasseltse Kapel. De toegansprijs bedraagt 10 euro. Aanmelden kan per email Hasseltsekapelcultuurprogramma@xs4all.nl of tel. 013-5352315

"Er zijn er die er niets van moeten hebben. Die zien je niet staan"

door Agnes de Goede
Elke Dekkers loopts nietvermoedend het café Esplanade van de Universiteit van Tilburg binnen. Net afgestudeerd, met haar bul onder de arm, snelt ze richting familie. "Ik heb een acht!", roept ze. Opeens klinkt een vraamde, harde stem: "Wij heffen de dranken, wij hebben de kelken. Dat doen we voorrrrr.... Elke!" Elke schrikt. De familie lacht.
Het is de stem van stadsdichter Frank van Pamelen. In het kader van de landelijke gedichtendag trekt Van Pamelen met zes andere dichters door de stad om mensen met gedichten te overvallen. In het ziekenhuis, op scholen, in winkelcentra, geen plek is te gek. "Mensen die normaal niets met gedichten hebben, kunnen er nu eens kennis mee maken", licht de stads- dichter het initiatief toe.
Maar zitten die mensen daar wel op te wachten? Studente Elke, van de schrik bekomen, wel: "Ik vind het origineel, heel vernieuwend en erg leuk." Maar ze wil nu wel met rust gelaten worden en met vrienden drinken op haar afstuderen.

En dus trekt de dichtersbende verder. Café-bezoekers Ad Backus en oud-studente Kim van der Steen zijn de 'sigaar'. Ze zitten aan een tafeltje bij het raam aan de thee. Voormalig stadsdichter Jace van de Ven steekt van wal. Zijn gedicht gaat over de kermis, kotsende mensen en te veel haring. Kim moet er om lachen. "Grappig gedicht, zeg", complimen-teert ze. "Erg leuk om eens zo overvallen te worden."
Van de Ven vertelt dat het overgrote merendeel van de mensen enthousiast reageert. "Maar er zijn er ook die er niets van moeten hebben. Dan sta je een gedicht voor te dragen en doen ze net alsof je er niet bent."
Sjon Brands is bezig bij drie studenten. Hij kent zo'n vijfhonderd gedichten uit het hoofd. En dan past er altijd wel eentje bij een situatie. "Hij heeft een gedicht over bier voorge-dragen", vertelt student Mark Overdevest (25). "Erg leuk hoor."
De woorden maken ook de dichters dorstig. Ze nemen een pauze en gaan aan het bier. Eentje maar, want ze moet weer verder. Naar het Stadskantoor.

Tilburgers lopen weer een verhoogd risico om geraakt te worden door de po?zie. Op donderdag 29 januari, Landelijke Gedichtendag, trekken zeven dichters met een bus door de hele gemeente. Tussen 10 uur 's morgens en 8 uur 's avonds dragen ze gevraagd en ongevraagd hun verzen voor. De eerste editie was vorig jaar een groot succes. Dit jubileumjaar halen ze helemáál alles uit de kast.

Stadsdichter Frank van Pamelen heeft zes collega-dichters opgetrommeld, die een zo breed mogelijk scala aan poëzie te bieden hebben. Het gaat om de voormalige stadsdichters Jace van de Ven en Nick J. Swarth, dialectdichter Piet van Beers, multitalent Erik van Os (o.m. bekend van kindergedichten) en het duo Sjon Brands & Dorith van der Lee van het Theater van de Verloren Tijd. Samen hebben zij vele honderden gedichten in hun hoofd en op papier, en daarmee trekken ze de hele gemeente door.

Onaangekondigd

De bus vertrekt om 10.00 uur bij het Wilhel-minapark, en gaat de hele dag langs de meest uiteenlopende plaatsen: ziekenhuizen, scholen, winkels, buurthuizen, noem maar op. Overal waar mensen zijn, kunnen de dichters komen. En overal brengen ze gedichten die op dat moment het meest toepasselijk zijn. Soms duurt een

tussenstop 2 minuten, soms misschien een kwar-tier. Maar overal moet een even ongedwongen als spontaan optreden ontstaan. Van Berkel-Enschot tot de Reeshof en van Udenhout tot Groenewoud. Om 20.00 uur is de tour afgelopen, en voegen de dichters zich bij de poëzie-avond die in Ruimte X aan de Telexstraat wordt gehouden.

De wijk in

Stadsdichter Van Pamelen streeft ernaar om meer po?zie in de wijken te brengen. Sinds vorig jaar januari zijn er, in samenwerking met de Stichting Kunstprojecten Tilburg, optredens geweest in onder meer Broekhoven, Korvel, Hasselt, Hoogvenne en Noordhoek. De komende maanden zullen er meer volgen. Om te beginnen dus op donderdag 29 januari, op Landelijke Gedichtendag. U bent gewaarschuwd.

Muziek en poëzie ontmoeten elkaar in de sfeer-volle Hasseltse Kapel dinsdagavond 10 februari. Het ‘Theater van de Verloren Tijd’ uit Tilburg (poëzieprojecten) en Hans Sparla (trombone / accordeon) gaan aan de slag met gedichten van de Vlaamse dichter Hypoliet Terwater. Het is een avond over de ‘liefde als een veelvoud van vergissingen’, waarin al improviserend muziek en poëzie op elkaar inwerken. Alleen de teksten van de gedichten liggen vast.

Het 'Theater van de Verloren Tijd' is een theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op de vertolking van Neder-landse en Vlaamse poëzie vanaf 1850 tot heden. Sjon Brands en Dorith van der Lee kennen ieder ruim 500 gedichten uit het hoofd en kunnen elk ogenblik op elke plaats een programma samen-stellen over elk onderwerp dat wordt aange-reikt.

Het eerste gedeelte van de avond presenteren ze dan ook een interactief spel, waarbij de bezoekers woorden aandragen die het ‘Theater van de Verloren Tijd’ beantwoordt met passende gedichten. Van klassiekers tot light-verse, van kort en puntig tot grotesk en gedragen, van Gorter tot Claus. In het tweede gedeelte

verzorgen Hans Sparla en het ‘Theater van de Verloren Tijd’ een klanklandschap van poëzie en muziek binnen de fraaie akoestiek van de kapel.

Hans Sparla heeft weliswaar een klassieke studie trombone gevolgd aan het Brabants Conservatorium, maar heeft zich daarna ontwikkeld in de jazzmuziek. Hij speelde met toporkesten op podia en festivals in binnen en buitenland, zowel trombone en steeds meer ook accordeon.

De Hasseltse Kapel is met haar 500 jaar Tilburgs oudste monument. Ze staat dicht bij de Hasselt rotonde, vlak achter hotel Postelse Hoeve. Sinds de restauratie in 1972 komen er niet alleen gelovigen bidden en steun zoeken bij Maria, maar is de kapel ook in gebruik voor kleinschalige culturele evenementen. In dat kader past de concertserie, evenals de Vriendenkring Hasseltse Kapel.

Concert: 10 februari 2009 aanvang 20.15 uur Hasseltse Kapel (kapel open om 19.45 uur). Prijs 10 euro. Aanmelden: per email Hasseltsekapelcultuurprogramma@xs4all.nl of 013-5352315

Stichting Erfgoed Bos Thulden houdt in samenwerking met Natuurmomenten op zondag 18 januari in het kader van de Sylvesterviering 2009 een nieuwe natuur- en poëziewandeling mét muziek op het Landgoed de Utrecht (Roovertste-baan 1b te Esbeek). De poëzie wordt vertolkt door het Theater van de Verloren Tijd.
Dit gezelschap heeft zich volledig toegelegd op de theatrale vertolking van de Nederlandse en Vlaamse poëzie vanaf 1850 tot aan de dag van vandaag. Zij laat zich graag bekoren door bijzondere locaties waar ons culturele erfgoed op eigen wijze tot zijn recht komt. De kapschuur aan de Roovertsebaan 1b op Thulden is

aan de Belgische grens gelegen en bij uitstel een bijzondere plek waar gedichten van onder anderen J.C. Bloem, Hugo Claus, Paul van Ostaijen, Rutger Kopland, Cees Buddingh' en Judith Herzberg op een unieke manier tot leven kunnen worden gebracht. Er is een nieuw programma samengesteld: 'De wijde vlinder-veluwheid' met gedichten over 'Liefde in Licht en Donker'.
Na afloop brengt Judith de Haas (Hulten) en vioolsolo ten gehore.
De aanvang is 14.00 uur, deelnemen kost 20 euro. Aanmelden 013 5050428 / 5054784 of info@erfgoedbosthulden.nl/

Ruim driekwart van de Nederlanders wil graag dat de nacht donkerder wordt. Daarom wordt binnenkort weer een landelijke ‘Nacht van de Nacht’ gehouden. Om ons weer met de nacht vertrouwd te maken. U kunt dat op een heel bijzondere manier beleven, want het Theater van de Verloren Tijd loopt weer een aantal nachtelijke poëzie-wandelingen met gedichten over ‘Liefde in licht en donker’. De tochten gaan over de Kerkeindse Heide, achter het Trappisten-klooster nabij Tilburg. De laatste twee wandelingen zijn op vrijdag 31 oktober en zaterdag 1 november 2008 van 22.00 uur tot middernacht.

Ons hectische leven in het dichtbevolkte Nederland wordt geteisterd door een chronische afwezigheid van stilte en duisternis. De nacht wordt bedreigd door licht uit steden, dorpen, bedrijven en kassen, door geruis van snelwegen en vliegtuigen. Het is bijna nergens donker en ook nergens stil. Terwijl de nacht in al zijn glorie van duisternis en stilte onmisbaar is voor het welzijn van mens en natuur. De nachtelijke uren zijn het rijk van rust, dromen en liefde.
In samenwerking met de Vlaamse dichter Hypoliet

Terwater laat het theater een nieuw programma zien ‘De wijde vlinderveluwheid’. Naast klassiekers als Achterberg, Claus, Elsschot, Gorter, Leopold, Marsman, Nijhoff en Slauerhoff worden volop de nog levende dichters aangedaan: Remco Campert, Jules Deelder, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Neeltje Maria Min, Jean Pierre Rawie en Toon Tellegen. Gedichten over liefde in al haar bekoorlijke verschijningsvormen. Zij worden aan u opgedragen in de betovering van de nacht.
Het ‘Theater van de Verloren Tijd’ is het theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op de vertolking van de Nederlandse en Vlaamse poëzie van 1850 tot heden. De acteurs, Sjon Brands en Dorith van der Lee, kennen ieder ruim 500 gedichten uit het hoofd en zijn in staat om elk ogenblik op elke plaats een bloemlezing samen te stellen over ieder onderwerp dat ter plekke wordt aangereikt.
U kunt zich voor de wandelingen opgeven bij het ‘Theater van de Verloren Tijd’: reserveren telefoon 013 5358041. Prijs € 9,00 p.p. Nadere inlichtingen, speeldata en routebeschrijving, zie website: www.theatervandeverlorentijd.nl.

BERKEL-ENSCHOT De Nacht van de Nacht, van zaterdag op zondag, was reden voor tal van activiteiten. Ook in de regio. De één (bijvoorbeeld de carnavalsvereniging van Moergestel) greep de kans voor een extra lang feest met beiden handen aan. De ander (bijvoorbeeld de gemeente Gilze en Rijen) deed op verschillende plaatsen de verlichting uit om de burgers te laten zien wat 'donker' ook al weer is.

Het Theater van de Verloren Tijd hield op de Kerkeindse Heide, achter het trappisten-klooster in Berkel-Enschot, een nachtelijke poëziewandeling Die duurde tot middernacht. Ook komende zaterdag kunnen belangstellenden aan zo'n nachtelijke wandeling meedoen.

Om tien uur 's avonds afspreken bij een bankje in het bos: dan moet er wel iets bijzonders gebeuren. Gelieve te denken aan laarzen en regenkleding (geen paraplu’s of zaklampen).

We fietsten Tilburg uit, lieten de lichten van de stad achter ons en in het maanlicht doemde de ranke torens van het trappistenklooster op. Passerende auto's dimden hun grote licht bij het zien van onze waterige fietslampjes. Een pikdonker hobbelig zandpaadje leidde ons naar het bankje, verlicht met lantaarntjes. Daar waren Sjon en Dorith, de tocht kon beginnen. Ik had een beetje een vakantiegevoel.

Sjon Brands en Dorith van der Lee van 'Theater van de Verloren Tijd' organiseren vaker dit soort nachtelijke wandelingen. Ditmaal heette het 'De wijde Vlinderveluwheid', over liefde in licht en donker, op de Kerkeindse Heide.

Sjon ging voorop met een rode lantaarn, gevolgd door witte die wij als bezoekers meedroegen. Dorith sloot de rij. Het bos werd geheimzinnig verlicht door de sliert lampjes, de bomen leken van papier. Het deed me denken aan een middeleeuwse heksenjacht, of een tocht van kabouters. Dan stopte Sjon weer en zette zijn rode lantaarn op de grond. Als een heksenkring van paddestoelen werden de andere erbij gezet. Het leek dan net een klein theater, in dit zacht flakkerende licht werd poezie voorgedragen. Prachtige gedichten, vol met liefde, lust en weemoed. Midden in het donkere bos dronken we warme bisschopswijn.

Een echte belevenis, deze nachtelijke poezie-wandelingen van 'Theater van de Verloren Tijd'. Wandel een keertje mee.

Ruim driekwart van de Nederlanders wil graag dat de nacht donkerder wordt. Daarom wordt binnenkort weer een landelijke ‘Nacht van de Nacht’ gehouden. Om ons weer met de nacht vertrouwd te maken.

Wie dat op een heel bijzondere manier beleven, heeft niet alleen die genoemde nacht een mogelijkheid. Integendeel, Theater van de Verloren Tijd’ loopt weer een aantal nachte-lijke poëziewandelingen met gedichten over ‘Liefde in licht en donker’. De tochten gaan over de Kerkeindse Heide, achter het Trappistenklooster nabij Tilburg. De wande-lingen zijn op vrijdag 24 en zaterdag 25 oktober, vrijdag 31 oktober en zaterdag 1 november 2008 van 22.00 uur tot middernacht.

Ons hectische leven in het dichtbevolkte Nederland wordt geteisterd door een chronische afwezigheid van stilte en duisternis. De nacht wordt bedreigd door licht uit steden, dorpen, bedrijven en kassen, door geruis van snelwegen en vliegtuigen. Het is bijna nergens donker en ook nergens stil. Terwijl de nacht in al zijn glorie van duisternis en stilte onmisbaar is voor het welzijn van mens en natuur. De nachtelijke uren zijn het rijk van rust, dromen en liefde.

Het ‘Theater van de Verloren Tijd’ is het theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op de vertolking van de Neder-

landse en Vlaamse poëzie van 1850 tot heden.

De acteurs, Sjon Brands en Dorith van der Lee, kennen ieder ruim 500 gedichten uit het hoofd en zijn in staat om elk ogenblik op elke plaats een bloemlezing samen te stellen over ieder onderwerp dat ter plekke wordt aangereikt. Theater van de Verloren Tijd 013-5358041

Ruim driekwart van de Nederlanders wil graag dat de nacht donkerder wordt. Daarom wordt binnenkort weer een landelijke ‘Nacht van de Nacht’ gehouden. Om ons weer met de nacht vertrouwd te maken.

U kunt dat op een heel bijzondere manier beleven, want het ‘Theater van de Verloren Tijd’ loopt weer een aantal nachtelijke poëzie-wandelingen met gedichten over ‘Liefde in licht en donker’.

De tochten gaan over de Kerkeindse Heide, achter het Trappisten-klooster nabij Tilburg. De wandelingen zijn op vrijdag 27 en zaterdag 28 oktober, vrijdag 31 oktober en zaterdag 1 november 2008 van 22.00 uur tot middernacht.

Ons hectische leven in het dichtbevolkte Nederland wordt geteisterd door een chronische afwezigheid van stilte en duisternis. De nacht wordt bedreigd door licht uit steden, dorpen, bedrijven en kassen, door geruis van snelwegen en vliegtuigen. Het is bijna nergens donker en ook nergens stil. Terwijl de nacht in al zijn glorie van duisternis en stilte onmisbaar is voor het welzijn van mens en natuur. De nachtelijke uren zijn het rijk van rust, dromen en liefde.

In samenwerking met de Vlaamse dichter Hypoliet Terwater laat het theater een nieuw programma zien ‘De wijde vlinderveluwheid’. Naast klassiekers als Achterberg, Claus, Elsschot,

Gorter, Leopold, Marsman, Nijhoff en Slauerhoff worden volop de nog levende dichters aangedaan: Remco Campert, Jules Deelder, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Neeltje Maria Min, Jean Pierre Rawie en Toon Tellegen. Gedichten over liefde in al haar bekoorlijke verschijningsvormen. Zij worden aan u opgedragen in de betovering van de nacht.

Het ‘Theater van de Verloren Tijd’ is het theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op de vertolking van de Nederlandse en Vlaamse poëzie van 1850 tot heden. De acteurs, Sjon Brands en Dorith van der Lee, kennen ieder ruim 500 gedichten uit het hoofd en zijn in staat om elk ogenblik op elke plaats een bloemlezing samen te stellen over ieder onderwerp dat ter plekke wordt aangereikt.

U kunt zich voor de wandelingen opgeven bij het ‘Theater van de Verloren Tijd’: reserveren telefoon 013 5358041. Prijs € 9,00 p.p. Nadere inlichtingen, speeldata en routebeschrijving, zie website: www.theatervandeverlorentijd.nl.

Theater van de Verloren Tijd
Stedekestraat 15, 5041dm Tilburg
inlichtingen: Dorith van der Lee
telefoon: 013 5358041
mail: post@theatervandeverlorentijd.nl
site: www.theatervandeverlorentijd.nl

Theater Zaal 16 bestaat in 2008 twintig jaar en is gevestigd in Carré. De oude kapel van het voormalig Elisabeth ziekenhuis is omgetoverd tot een bijzonder theater welke huisvesting biedt aan een breed spectrum van activiteiten. Naast Theater Zaal 16 biedt Carré ook huisvesting aan ateliers voor kunstenaars, culturele ondernemers en Stichting de Muze, werkplaats voor theatereducatie. Carré is daarmee een belangrijk cultureel makers kwartier van Tilburg. Op 12, 13 en 14 september wordt het 20-jarig bestaan van Theater Zaal 16 gevierd met een gratis programma. Het programma start voor het publiek op vrijdagavond met een gratis swingavond die oude en nieuwe tijden zal laten samen smelten.

Nog maar juist heeft de kermiskaravaan Tilburg verlaten, of men vangt weer aan te verlangen naar de volgende editie en de tijd, dat de stad bruist en uit haar voegen barst. Het hoge reuzenrad, het spookhuis , het reptielenhuis, de gokautomaten, de draaimolen, de popcorn-kraam, de suikerspin en niet te vergeten de vele terrassen. Wanneer is het er weer zover? Op een achttal olieverfschilderijen heeft kunstenares Nel Donkers heel herkenbaar het Tilburgse kermisvertier verbeeld. Door stevig vorm- en kleurgebruik en in eigenzinnige composities herkennen we de hand van deze kunstenares. Typerend voor haar werk is ook de manier waarop ze de toeschouwer laat kijken naar onze huidige en kleurrijke maatschappij. Op 12,13 en 14 september kan het publiek de kermiswerken op het binnenterrein van Carré vol verlangen bewonderen!

Kunstwerk Garderobe

Op zondag is ook het kunstwerk "Garderobe" van Lena Janbroers te bewonderen. Het woord garderobe kent vele betekenissen. In het kunst-werk is de plaats bedoeld waar kledingstukken worden bewaard. Maar dan wel een zeer speciale garderobe, de garderobe van het verplegend

personeel van het voormalige Elisabeth ziekenhuis. In de loze hoeken van Carré bevindt zich de garderobe. Bij aanvang van de dienst, is de garderobe het eindpuntvan de vrijheid. Haastig kleedt men zich om en vangt de dienst aan. Eenmaal het werk weer verricht, grijpt men met graagte naar de klink van de garderobe en scheert men zich weg, de vrijheid tegemoet. Wat achterblijft, is de galm van de deur die dicht valt, de vuile schort voor de was, het kapje en de geur van zweet. Het kunstwerk is gemaakt door Lena Janbroers. Carré 63 De Hofnar: productiebedrijf voor theaterkleding en attributen.

14 september

De presentatie is in handen van stadsdichter Frank van Pamelen. Het programma wordt geopend met een muzikale serenade van Drumfanfare Volt. Het publiek kan genieten van de spetterende Slagwerkgroep Caramba, Mobile marcheermuziek van De Wout Akkermans Kapel, komische muzikale animatie van Funfanfare, improvisatietheater van Markering Ontbreekt, sopraanzangeres Eva van Eden & Guests, meidenkoor Des Unique, een literaire show van Anton Dautzenberg & Friends, de lovlap van Theater van de Verloren Tijd, 2Grime kinderschmink, kindervoorstelling "Wachten op Matroos" van de Muze, expositie "De Garderobe" van Lena Janbroers, expositie Kermisverlangen" door Nel Donkers, fotostudio De Muze, absurdist Berry Knapen met The comedyshow, Frans Custers als de schoenpoetser Boyaci Huseyin, Abu And Habib met de show "Duizend messen in één nacht, Fools.nl met de duikboot van Kapitein Kosto, Karikaturist Bajo, Ruwe Hondjes met de Dries Draaiorgel Animaties, straattheatermaker Ruut van Hooft als Ing. Maart van Splundert, Bedlam OZ met Slinkie love Duo, Zomarr met het Pinguïn duo Hernest en Zamiel en De Zwoelie Troelies.

Wil je meer weten; www.zaal16.nl

In het centrum van Tilburg wordt aanstaande zondag, 31 augustus, van 10.00 tot 17.00 uur de boekenmanifestatie 'Boeken rond het Paleis' gehouden. Deze wordt georganiseerd door Stichting dr. P.J. Cools msc.

De boekenmarkt is de grootste van Zuid-Nederland. In de driehonderd kramen rond het voormalige paleis van koning Willem II aan het Willemsplein treft de liefhebber honderddui-zenden oude en nieuwe boeken aan.

Aan de boekenmarkt is, net als in voorgaande jaren, een programma verbonden. Van 12.00 tot 16.00 uur vindt er een literair programma plaats op het Willemsplein met stadsdichter Frank van Pamelen, Het Theater van de Verloren Tijd en Theater DonQzot.

Carl van Eyndhoven geeft om 15.00 uur een beiaardconcert in de Heikese Kerk en om 16.00 uur een lezing in de Pauluskerk over het verzamelen van boeken. De toegang is gratis.

Oerol 2008 is even afwisselend als de afgelopen jaren. Dit geldt niet alleen voor het weer (gister zon, vandaag storm), maar vooral voor de programmering. Veel kunstenaars nemen het thema Het eiland van de vorige dag te baat om met de tijd te spelen. Zelfs de vuurtoren is in de war: de Brandaris brandt al een week lang dag en nacht, omdat er een tandwieltje kapot is. Oerol is echt overal op het eiland. Een vogelvlucht.

Gedichten in het bos
Over het hele eiland Terschelling zijn kriskras toneelgroepen, beeldend kunstenaars en muzikanten neergestreken om hun kunsten te vertonen. In het bos draagt het Theater van de Verloren Tijd gedichten voor. Het publiek zit op een open plek in het bos en roept lukraak steekwoorden. De twee leden van het theater weten daar vervolgens feilloos een gedicht aan te koppelen. Dat zij beiden ruim 500 gedichten uit hun hoofd kennen is heel knap, maar het is ronduit verbluffend zoals de gedichten tot leven komen onder het geruis van de bomen. Dichten zoals dichten ooit bedoeld is.

Wereldreis in een kwartiertje
Een eind verderop maakt Stichting Diepte een heel ander soort theater in de polder. De terugkeer van View-o-Rama is een grappig bedoeld theatertje. De toeschouwer neemt plaats in een soort klein bouwwerk en reist aan de hand van 3D-dia’s in twintig minuten de wereld

over. Onderweg beleef je allerlei avonturen en je verandert zelfs voor even in een marsmannetje. Niet niks, leuk verzonnen en grappig uitgevoerd.

Reizend Podium
Op het eiland zijn twee grote muziekpodia. Daarnaast rijdt er een wagentje met een uitklapbaar podium van hot naar her, met elke dag een andere band. De Nederlandse band The Madd heeft ook de eer om een dag lang met het Reizend Podium rond te scheuren, maar bakt er helaas niet veel van. De schreeuwerige popbeat, zoals de band het zelf noemt, is net geen britpop en net geen rock. Wat dan wel? Eigenlijk niets. Het geschreeuw en gedreun is vijf minuten leuk, maar dan begint het te irriteren, net als het orgeltje dat maar door blijft zeuren. Gelukkig rijdt het Reizend Podium weer verder en biedt de rest van de week nog plaats aan vele andere muzikanten.

Zodoende is Oerol grappig, rommelig, serieus, lawaaierig, regenachtig, artistiek en experimenteel. Zoals altijd. En dat is prima.

Gezien: Uur U van Theater van de Verloren Tijd, Stichting Diepte met De terugkeer van View-o-rama en The Madd op 18 juni op Oerol, Terschelling.

Meer info: www.theatervandeverlorentijd.nl, www.oerol.nl en www.themadd.com.

In 'Uur U' komen gedichten tot leven in een kleine ongedwongen interactieve voorstelling rondom nederlandse en Vlaamse poëzie. In 'Gij zijt bij de Nacht' voert het Theater van de Verloren Tijd u bij ondergaande zon door het Donkere Bos met gedichten over de nacht, maan, sterren, stilte, slapen, dromen en natuurlijk liefde. Literaire wandelingen met Achterberg,

Andreus, Bloem, Buddingh', Claus, Coninck, Gorter, Hanlo, Herzberg, Kopland, Marsman, Ostaijen en Slauerhoff.
'Uur U': za 14 t/m zo 22 juni, 14.00 en 16.00 uur, 50 minuten, het Donkere Bos (West), € 9
'Gij zijt bij mij de Nacht': za 14 t/m za 21 juni, 22.30 uur, 90 minuten, het Donkere Bos (West), € 9

Door WILKO PEENSTRA

DRECHTSTEDEN - ‘De mens is een vreemd wezen: hoe naakter men hem ziet, hoe meer hij in zijn hemd staat’. De poëzie raast de komende maanden in sneltreinvaart door de Drechtsteden. Soms in de vorm van een gedichtenwedstrijd, soms in de vorm van de Buddingh’ Poëzie Express.
Op onverwachte plekken – zoals de Kerkbuurt in Sliedrecht, vol met winkelend publiek of bij de molens in Kinderdijk – doken plotseling acteurs op en droegen ze gedichten van de Dordtse dichter Cees Buddingh’ voor. Het omvangrijke poëzieproject Drechtsteden (Ge)Dicht, waar de Buddingh’ Poëzie Express een onderdeel van was, is een voorbeeld van samenwerking op het culturele vlak tussen tussen de Drechtsteden.

,,Wat bindt de burgers van de Drechtsteden? We zijn op zoek naar de culturele identiteit van de verschillende plaatsen en laten die naar voren komen via poëzieprojecten,’’ zegt Ferry Rigault, adviseur kunst en cultuur van het organiserende PJ Partners, een bureau dat vaak in opdracht van de provincie Zuid-Holland werkt. ,,Het geschreven woord is een leuke manier om de aandacht op de Drechtsteden en hun inwoners te vestigen.’’

Rigault organiseert de verschillende activi-teiten zoals een gedichtenwedstrijd, optredens van amateurtoneelspelers die gedichten op de Waterbus of in de trein gaan voordragen en een rap-poëzieproject op middelbare scholen. Alle activiteiten worden zo goed mogelijk over de regio verdeeld. Hij wordt bijgestaan door de Dordtse dichter Marieke van Leeuwen. ,,Zij beschikt over een groot netwerk en kent de

regio door en door. In overleg kom je tot de mooiste ideeën.’’

De deadline van de eerste activiteit, de poëziewedstrijd, nadert snel. ,,We zijn op zoek naar mensen die altijd al een gedicht wilden maken over dat mooie plekje aan de Merwede, poppodium Bibelot, waar je zo heerlijk kunt uitgaan of dat mooie pleintje in Sliedrecht,’’ zegt Rigault. ,,Als het maar hun favoriete plek is. Dat leverde tot nu toe heel leuke en totaal verschillende inzendingen op. Zo kregen we van een jongetje een prachtig gedicht over het voetbalveld van Wieldrecht, waar hij zo graag komt. Ook doen er zo’n 150 kinderen van een basisschool uit Papendrecht mee. De respons is hartverwarmend.’’

De inzendingen worden ondergebracht in drie leeftijdscategorieën. Een vakkundige jury maakt op zondag 15 juni in de bibliotheek van Zwijndrecht de winnende gedichten bekend. De drie prijswinnaars worden in deze krant geportretteerd op hun favoriete locatie, waarover ze een gedicht schreven. Rigault: ,,Bovendien gaan autistische jongeren van Via Lumina de plekken van de winnende gedichten fotograferen. Na de zomer worden deze foto’s op drie plekken, waaronder in Zwijndrecht geëxposeerd. We willen ook zoveel mogelijk mensen bij alle onderdelen van Drechtsteden (Ge)Dicht betrekken.’’

De eerste ‘poëzieguerrilla’, met bijdragen van de acteurs Sjon Brands en Dorith van der Lee van Theater van de Verloren Tijd, was zeer geslaagd. Rigault: ,,We kijken hoopvol uit naar de volgende guerrilla in juni.’’

Afgelopen zaterdag, 10 mei raasde de Buddingh Poëzie Express door de Drechtsteden. Hierin zat het Theater van de Verloren Tijd, bestaande uit Sjon Brands en Dorith van der Lee. Zij hadden ruim 25 gedichten van Dordrechts bekendste dichter Cees Buddingh uit het hoofd geleerd en onverwachts en op onverwachte plekken droegen zij deze voor.

Om 11 uur werd begonnen in Sliedrecht waar zij in de Kerkbuurt het winkelende publiek vergast-ten op enkele light verses met een droeve klank, zoals de gedichten van Buddingh soms genoemd worden. Dit gebeurde niet alleen op straat of bij een terras maar ook voor de verkopers in een brillenwinkel omdat een gedicht van Buddingh over een brilmontuurtje ging. Hoewel enkele Sliedrechters zeiden geen tijd te hebben of dachten dat er een commer-cieel product aan de man werd gebracht, reageerde bijna iedereen heel positief op deze kleine poëtische cadeautjes en vaak was er ook applaus voor het duo. Hierna was Papendrecht aan de beurt, waar het winkelcentrum De Meent werd aangedaan. De klanten en het personeel van slagerij Vis kregen hier het gedicht De Poedelbeer te horen, een gedicht met spek en ham en zwoerd en kaan. In Alblasserdam voegde wethouder Ad Cardon zich bij het gezelschap, waar ook Buddinghs biograaf Wim Huijser deel van uitmaakte. Op initiatief van de wethouder

trok de Buddingh' Poëzie Express over de grenzen van de Drechtsteden en werd een bezoek gebracht aan de molens in Kinderdijk. Hier moest door de vele buitenlandse toeristen wel steeds gevraagd worden of men Nederlands sprak, maar de prachtige omgeving gaven Buddinghs gedichten zoals De Blauwbilgorgel, De Ballade van de Pantippel, De Kwabbelras en De Wellesnietuskrab een extra dimensie. Na bliksembezoeken aan Hendrik Ido Ambacht en Zwijndrecht ging het verder naar Dordrecht.
In Dordrecht werd eerst Boekhandel De Bengel aan de beurt, de boekhandel waar Buddingh vaak kwam maar ook boekhandel van der Meer werd niet vergeten. Aan de hand van Wim Huijser werden nog een aantal andere plekken bezocht, het voordragen op het Cees Buddingh Plein ging niet door omdat het er helemaal leeg was. Het Schefferplein was dit gelukkig niet en bij de vele terrassen eindigde deze vrolijke en zonnige Buddingh Poëzie Express met dit korte gedicht “De mens is een vreemd wezen: hoe naakter men hem ziet, hoe meer hij in zijn hemd staat”.

De Buddingh Poëzie Express is onderdeel van het poëzieproject Drechtsteden (Ge)Dicht, een initiatief van de Drechtsteden en wordt uit-gevoerd door het bureau Kunst en Cultuur van PJPartners. Zie ook www.drechtstedengedicht.nl
of de fotoreportage op deze site.

De Buddingh Poëzie Express start om 11.00 uur in het winkelcentrum Kerkbuurt in Sliedrecht, waarna vervolgens Papendrecht, Alblasserdam, Hendrik-Ido Ambacht en Zwijndrecht worden be-

zocht. De Buddingh Poëzie Express eindigt tussen 16.00 en 17.00 uur in Dordrecht waar o.a. boekhandel De Bengel en het Scheffers-plein worden aangedaan.

De Buddingh Poëzie Express is onderdeel van het poëzieproject Drechtsteden (Ge)Dicht, een initiatief van de Drechtsteden. De Drecht-steden stimuleren en financieren ieder jaar culturele activiteiten om zo de culturele identiteit te versterken en het cultuurbereik te vergroten. Een ander onderdeel van Drecht-steden (Ge)Dicht is de gedichtenwedstrijd Mijn Mooiste Plekje In De Drechtsteden waarvoor nog tot uiterlijk 18 mei gedichten voor kunnen worden ingezonden.
Drechtsteden (Ge)dicht wordt uitgevoerd door het bureau Kunst en Cultuur van PJ PARTNERS.

Meer informatie info@drechtstedengedicht.nl, tel. 010-4361766, www.drechtstedengedicht.nl

door Joost Goutziers
TILBURG - De klanten bij slagerij Pessers stonden gisterochtend te applaudiseren. En niet omdat de gehaktballen alleen déze week 39 cent zijn, maar omdat poëzieliefhebster Dorith van der Lee, nét voordat klant 69 vlees wil bestel-len, een gedicht van Sylvia Hubers voordraagt.
Niet alleen klanten van de slager zijn overvallen door een lichtvoetige poëzie-guerrilla van zes dichters. Ook de marktkoopman met zijn kraam vol schoenen op de Westermarkt krijgt een gedicht cadeau en bij de paters Kapucijnen aan de Korvelseweg vallen de dichters tijdens de koffiepauze op de klep.
Met een onopvallend legergroen busje sluipen de dichters door de stad om als liefdevolle sluipschutters poëzie af te vuren op argeloze luisteraars. "Het is Nationale Gedichtendag", verklaart stadsdichter Frank van Pamelen. "Dan heb je evenementen in zaaltjes en biblio-theken. Dus voor een beperkte groep. Wij gaan naar het publiek toe."
Het busje draait de Westermarkt op en stopt bij de weekmarkt. Heeft stadsdichter Van Pamelen ook gedichten over appels en peren? "Jawel", zegt hij. "En over vis!" Zijn oog valt op de viskraam en enkele tellen later verrast hij de verkoopster met een vers. Dichter Jace van de Ven kruipt achter de kraam van groentenman Frans van Valkenburg en draagt met luide stem

zijn 'Lekker eten lied' voor. Dorith van der Lee, die vijfhonderd gedichten uit het hoofd kent, weet er ook een over groente: 'Jonge Sla' van Rutger Kopland.
  Alles kan ik verdragen, (...)
  Maar jonge sla in september,
  net geplant, slap nog,
  in vochtige bedjes, nee.
De bloemist kan zich geen houding geven als voor zijn kraam gedicht 'Ik noem je bloemen in de nacht' van Jan Hanlo klinkt. De man keert de dichters zijn rug toe. "Alsjeblieft...", klink achter uit de kraam. "Ik ben er stil van."
In Lunchroom Panache krijgen koffiedrinkende gasten dichters aan tafel. Hun oren zijn getuige van een pikant gedicht van Frank van Pamelen:
  de liefde, de liefde,
  zo sprak de meesteres
  is niet alleen een rubber-
  maar ook een leerproces
"Die mogen terugkomen", zegt Bertha Staps (74).
De bus met dichters stopt ook bij De Pollepel, de universiteit en het politiebureau. Daar krijgt de balie-medewerkster 'Zie ik hou van je' van Herman Gorter te horen. Ze bloost ervan. "Meestal krijg ik mopperaars aan de balie."

=> Zie voor beelden www.bdtv.nl

Stadsdichter Frank van PameJen heeft vijf collega-dichters opgetrommeld, die een zo breed mogelijk scala aan poëzie te bieden hebben. Het gaat om de voormalige stadsdichters Jace van de Ven en Nick J. Swarth, de dialectdichter Piet van Beers, en het duo Sjon Brands & Dorith van der Lee van het Theater van de Verloren Tijd. Samen hebben zij vele honderden gedichten in hun hoofd en op papier, en daarmee trekken ze de hele gemeente door.

Onaangekondigd
De bus vertrekt om 10.00 uur in de Stedeke-straat en gaat de hele dag langs de meest uiteenlopende plaatsen: kloosters, zieken-huizen, scholen, winkels, noem maar op. Overal waar mensen zijn kunnen de dichters komen. En overal brengen ze gedichten die op dat moment het meest toepasselijk zijn. Soms duurt een tussenstop twee minuten, soms misschien een

kwartier. Maar overal moet een even onge-dwongen als spontane performance ontstaan. Van Berkel-Enschot tot de Reeshof en van Udenhout tot Groenewoud. Om 20.00 uur is de tour afgelopen en voegen de dichters zich bij de poëzie-avond die in Ruimte X aan de Telexstraat wordt gehouden.

De wijk in
De bustocht is de aftrap van een campagne om meer poëzie in de wijken te brengen. De Stich-ting Kunstprojecten Tilburg heeft al een succesvolle dichtavond georganiseerd in de Reeshof, op zondag 17 februari is er een middag in Paradox en op zondag 30 maart volgt Groenewoud En dat is nog maar het begin. De komende maanden zuIlen meer wijken volgen. En als voorproefje krijgen die wijken nu dus vast bezoek van de eerste dichters. Vandaag, don-derdag 31 januari op Landelijke Gedichtendag.

heeft de 80-jarige Piet van Beers en oud-stadsdichters Nick J. Swarth en Jace van de Ven geronseld. Ook de acteurs Sjon Brands en Dorith van der Lee van Theater van de Verloren Tijd zijn opgetrommeld. Zij zijn onder meer bekend van de succesvolle nachtelijke poëzie-wandelingen waarop zij de gedichten schijnbaar moeiteloos uit de mouw schudden. De twee kennen zo'n 500 gedichten uit het hoofd.
Het gezelschap vertrekt volgende week don-derdag tegen 10.00 uur in de Stedekestraat. De afsluiting is 's avonds tegen 20.00 uur bij Ruimte-X aan de Telexstraat.
Volgens Van Pamelen past de dichtersbus in het streven om poëzie dichter bij de mensen te brengen. Dat is al eerder geprobeerd bij een optreden in Reeshof waar dichters naar het publiek toegingen in plaats van andersom.
Soortgelijke poëzie-avonden zijn op 17 februari in Paradox en eind maart in de wijk Groenewoud.

nen ze onaangekondigd. De dichters zijn Jace van de Ven en Nick J. Swarth (twee voormalige stadsdichters), Frank van Pamelen (huidige stadsdichter), Piet van Beers (dialectdichter) en Sjon Brands & Dorith van der Lee (Theater van de Verloren Tijd).

In de zomer van 2006 waren Brands en Van der Lee op Schouwen-Duiveland tijdens Giro de Pic-Nic. Als 'Theater van de Verloren Tijd' sloegen zij toen aan het declameren naar aanleiding van een woord vanuit het publiek.

Het duo prefereert, naast hun dagelijks werk in theaters, optredens in kleine kring. "Daarin komen de prachtige gedichten uit ons cultureel erfgoed juist goed tot hun recht. Je kunt ze dan als het ware aanraken", volgens Van der Lee.

Het duo brengt in de Rode Kamer poëzie van

Nederlandse en Vlaamse dichters van 1850 tot heden. Het repertoire meandert als het ware van 'de twee hondjes' tot aan 'de brede rivieren' en van het 'visserke-vis' tot aan 'droom en daad'.

Volgens de organisatoren Pieter en Anja van Traa van De Rode Kamer zal ook het publiek dat niet dagelijks gedichten leest, plezier beleven aan dit avondje woordkunst.

Tussentijds zijn er optredens van de jonge, talentvolle pianist Noah Seelmann. Deze veertienjarige vwo-leerling uit Hellevoetsluis krijgt wekelijks les aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Noah sleepte op concoursen al diverse prijzen in de wacht.

- Poëzie en piano, zaterdag 26 jan., Zierik-zee, De Rode Kamer, Havenplein 13 -15, 20.00 uur, reservering: rodekamer@monumentenweb.nl

Ihkv de landelijke 'Nacht van de Nacht' organiseert het Theater van de Verloren Tijd drie nachtelijke poëziewandelingen op 26 en 27 okt en 2 nov onder de noemer 'Gij zijt bij mij de nacht'. Dit najaar gaan de wandelingen door een stil en donker natuurgebied in de omgeving van Tilburg waar gedichten over de nacht, avond en schemering, maan en sterren, stilte, slapen, dromen en liefde ten gehore gebracht worden.
Wandelingen duren tot ±24u. Deelname €10 p.p. Inl:013-5358041; www.theatervandeverlorentijd.nl

en dragen werk voor van onder anderen Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Paul van Ostaijen en Slauerhoff. De wandelingen zijn door een natuurgebed vlak bij Tilburg. Aanmelden en beschrijving van de route: 013 5358041.

Het Theater van de Verloren Tijd organiseert drie nachtelijke poëziewandelingen onder de titel 'Gij zijt bij mij de nacht'. De wandelingen vinden plaats op vrijdag 26 en zaterdag 27 oktober en vrijdag 2 november telkens om 22.00 uur Kerkeindse Heide in Tilburg. Aanmelden bij post@theatervandeverlorentijd.nl en u ontvangt voor tien euro een routebeschrijving. Gedichten van onder meer Gerrit Achterberg, Hans Andreus, Ingmar Heytze en Slauerhoff. Meer informatie is te vinden op de site www.laathetdonkerdonker.nl.

over ieder onderwerp dat hun ter plekke wordt aangereikt. Bovendien speelt het theater graag op locaties waar dit culturele erfgoed bijzon-der tot zijn recht komt. In de rust van de natuur: van bos, heide, weide, leeg strand of op de traag gaande brede rivieren.

De wandelingen zijn omstreeks 24.00 uur afgelopen en deelname bedraagt 10 euro per persoon. Inlichtingen, kaartverkoop en route-beschrijving nachtelijke poëziewandelingen: 'Theater van de Verloren Tijd', telefoon 013-5358041 of via email.

Theater van de Verloren Tijd
Stedekestraat 15, 5041dm Tilburg
inlichtingen: Dorith van der Lee
telefoon: 013 5358041
mail: post@theatervandeverlorentijd.nl
site: www.theatervandeverlorentijd.nl

Nieuwe nachtelijke poëziewandelingen van het 'Theater van de Verloren Tijd' vrijdagavond 26 oktober, zaterdagavond 27 oktober en vrijdagavond 2 november 2007

Dit najaar brengen wij een nieuwe editie van 'Gij zijt bij mij de Nacht' uit. Gedurende een twee uur durende wandeling door een stil en donker natuurgebied in de omgeving van Tilburg brengen wij u prachtige gedichten over de nacht ten gehore, van onder andere Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Hugo Claus, Herman de Coninck, Herman Gorter, Luuk Gruwez, Jan Hanlo, Judith Herzberg, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Marsman, Neeltje Maria Min, Paul van Ostaijen, Slauerhoff en Leo Vroman.

De wandelingen vinden plaats op: vrijdag 26 oktober 2007 (22.00 uur Kerkeindse Heide), zaterdag 27 oktober 2007 (22.00 uur Kerkeindse Heide) en vrijdag 2 november 2007 (22.00 uur Kerkeindse Heide). Deelname 10,00 euro per persoon. U kunt zich opgeven via telefoon 013-5358041 of email post@theatervandeverlorentijd, of zich ter plaatse aanmelden. Een routebeschrijving treft u op onze website aan.

Speelse première van talkshows over milieu in Talent Factory

het landschap, buitenleven, de dierenwereld, kortom van alles dat raakvlak heeft met 'de natuur'. Geesteskinderen van Hendrik Marsman tot J.C. Bloem, van Hugo Claus tot Jan Hanlo, het één droefgeestig, het ander heel luchtig, het kwam allemaal aan bod.
Maar de avond, gepresenteerd door Frank Finkers, docent Nederlands aan het Koning Willem I College, bood dus ook informatie. De wethouders Geen Snijders en Ban Eigeman (beiden Den Bosch) en Ben Brands (Vught) vertelden over plannen en projecten.
En Sjoerd van het Erve betrad het podium om toe te lichten dat de inwoners van Den Bosch volgend jaar kff kwijt kunnen in afvalbakken. Van het Erve: "De letters staan voor kunst-stof. flessen, flacons. De afvalpunten krijgen in veel gevallen een plek naast al bestaande glasbakken, zoals je die aantreft bij winkel-centra en op andere locaties waar veel mensen samenkomen." .
"In twintig gemeenten wordt er momenteel mee geëxperimenteerd. Want ja, recycling van kunststof. dat is natuurlijk vele malen beter voor natuur en milieu, dan verbranding van zu1k materiaal in de afvalovens. De bevin-dingen zijn tot nu toe positief."

De gedichten die worden voorgedragen zijn van Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Hugo Claus, Herman de Coninck, Herman Gorter, Luuk Gruwez, Jan Hanlo, Judith Herzberg, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Marsman, Neeltje Maria Min, Paul van Ostaijen, Slauerhoff, Leo Vroman en anderen. In verband met Bevrijdingsdag en dodenherdenking wordt vanzelfsprekend ook even stil gestaan bij oorlog, vrede & vrijheid.

Het ‘Theater van de Verloren Tijd’ is een theatergezelschap uit Tilburg dat zich volledig heeft toegelegd op een theatrale vertolking van de Nederlandse en Vlaamse poëzie van 1850 tot heden. De acteurs, Sjon Brands en Dorith van der Lee, kennen ieder ruim 400 gedichten uit

het hoofd en zijn in staat om elk ogenblik op elke plaats een bloemlezing samen te stellen over ieder onderwerp dat hun ter plekke wordt aangereikt. Bovendien speelt het theater graag op locaties waar dit culturele erfgoed bijzonder tot zijn recht komt. In de rust van de natuur: van bos, heide, weide, leeg strand of op de traag gaande brede rivieren.

De wandelingen zijn omstreeks 24.00 uur afgelopen en deelname bedraagt 10 euro per persoon. Neem voor kaartverkoop en route-beschrijving contact op met nachtelijke poëziewandelingen: 'Theater van de Verloren Tijd', telefoon 013-5358041 of via email post@theatervandeverlorentijd.nl.

4 mei 2007 van 22:00 tot 24:00 uur
5 mei 2007 van 22:00 tot 24:00 uur

Locatie: Kerkeindse Heide, Tilburg

Het 'Theater van de Verloren Tijd' organiseert een aantal nachtelijke poëziewandelingen.

Poëzie
Deze wandelingen getiteld ‘Gij zijt bij mij de Nacht’ duren 2 uur. Verspreid over de tocht worden ruim vijftig gedichten over de nacht in al zijn glorie ten gehore gebracht, gegroepeerd in korte sets.
De ruim vijftig gedichten zijn van onder andere Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Hugo Claus, Herman de Coninck, Herman Gorter, Luuk Gruwez, Jan Hanlo, Judith

Herzberg, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Marsman, Neeltje Maria Min, Paul van Ostaijen, Slauerhoff en Leo Vroman.

Wandeling
Deelnemers gelieve te zorgen voor geschikte kleding en schoeisel, in natte periodes: laar-zen. Bij regen: regenkleding (geen paraplu's).
Ten overvloede: zaklampen en g.s.m.'s uit en geen honden meenemen.
Gezien de beperkte parkeerruimte word beleefd verzocht met de fiets te komen. Deelname geschiedt op eigen risico. De wandeling is ongeveer 5 kilometer.

Dossier Wandelen, Theatergroepen uit Brabant
Website http://www.theatervandeverlorentijd.nl
Prijs € 10.=

Sjon Brands en Dorith van der Lee vormen samen Theater van de Verloren Tijd. Ze maakten vijftien jaar lang voorstellingen voor festi-vals en kunstmanifestaties. In de afgelopen vijf jaar hebben ze de bakens echter flink verzet. Ze hebben ze zich toegelegd op het in alle eenvoud vertolken van poëzie. Daartoe hebben ze ruim vierhonderd gedichten uit hun hoofd geleerd.
De manier waarop Theater van de Verloren Tijd poëzie met theater combineert is nieuw. Net als bij een vertolking van bijvoorbeeld een cantate van Bach is het de bedoeling om het werk zelf tot leven te laten komen. Sjon Brands hierover: "We streven naar ingetogen spreektaal, om zo dicht mogelijk bij de toehoorders te komen. Soms doen we wat theatraals rond de teksten, maar met mate, anders geeft het teveel ruis."
Natuurlijk kent de toonzetting van een poëzie-wandeling wat meer variatie dan het gemiddelde avondje Bach. 'Gij zijt bij mij de nacht' (Gerrit Achterberg) of "En vouw uw venster open in de nacht" (Hendrik Marsman) beloven iets anders dan "De Poedelbeer plonst door zijn plas" (Cees Buddingh’). Het over-brengen van zulke verschillende boodschappen vraagt subtiel acteren. De gedichten uit het hoofd kennen, of beter gezegd 'by heart' is dan ook voorwaarde. Sjon Brands: "als je moet gaan nadenken, is het onmogelijk om te spelen."

De Brabantse Milieufederatie had het landschap tussen Breda en Oosterhout als lokatie gekozen voor de Brabantse Zuinig op Ruimte-Dag.
In dat gebied, een flessenhals tussen Ooster-hout en Breda, spelen verschillende ontwikke-lingen waardoor het gebied dicht dreigt te slibben met bebouwing. Het gaat om boomteelt, een manege, een camping, een bouwbedrijf en een flatgebouw. Laten we dat dichtslibben gebeuren of willen we van landgoed Oosterheide tot de Vrachelse Heide een mooie landschaps-ecologische zone met diverse groene functies?

Tijdens de manifestatie is een intentiever-klaring opgesteld, waarin de aanwezigen ver-klaren zich te willen gaan inzetten woor een duidelijk, groen plan voor het gebied.

De manifestatie was een nieuw onderdeel van de campagne Ruimte van De Provinciale Milieufede-raties en Natuur en Milieu. In het hele land organiseerden de 12 provinciale milieufede-raties op zaterdag 21 april activiteiten voor de Zuinig op Ruimte-dag.

DOOR ROXANNE KOENIS PURMEREND

De podiumdagen onder het motto 'Purmerend Dicht', stonden in het teken van poëzie en literatuur en sloten daarmee aan bij de boekenweek. Marja Zevering van de organisatie is tevreden: "De zalen zaten voortdurend vol, zeker op zondag, toen de toegang gratis was."

Op de kaasmarkt stond professor Van Zandbergen met zijn Lovlab. Hij beloofde met poëzie zijn proefpersonen te veranderen in verliefden, aartspessimisten in blijmoedige mensen en uit-gebloeide relaties in droomverhoudingen. "Poëzie is de weg naar het hart", zegt de pro-fessor. "We proberen de liefde te stimuleren in dit koele winderige land. Het Lovlab is een snelkookpan, waarin vage gevoelens een vaste vorm krijgen."
Ina en Martin de Jong vonden het "heel mooi" in het Lovlab, maar het heeft niets aan hun liefde veranderd. "We zijn al veertig jaar gelukkig getrouwd" glimlacht Martin. De nazorg die de professor biedt hebben ze dan ook niet nodig. De 11-jarige Jens en de l0-jarige Cas uit Purmerend vinden het ook leuk. Cas: "We wilden weten wat het precies was. Het was heel mooi. Ze kennen alle gedichten die er zijn." Jens vindt het ook mooi: "Het was wel goed dat we met z'n tweeën erin gingen, want het was erg donker en daarom een beetje eng."

Even verderop in de Breedstraat is 'Lezen om te lachen' bezig. Voor de winkel van het Boekeneiland is een houten podium, ernaast zitten Steijn de Leeuwe en Tjeerd Gerritsen. Tjeerd: "De vaste klanten van het boekeneiland hebben de leukste en grappigste passages uit-gekozen, die nu worden voorgedragen door ons." Tussen de voorleessessies door is er een muzi-kale intermezzo van de band de Klezmeranties. Als zij hun instrumenten laten zakken, stapt Steijn het podium op. "Deze draag ik op aan alle moeders" en vervolgens begint hij een stuk voor te lezen uit Pekingeend bij Nacht van Sylvia Witteman. Het winkelend publiek trekt schuchter voorbij. Een stuk of twaalf mensen blijven staan, waaronder Annette Westerbeek.
"Ik vind het leuk, ik dacht ook: ik ga even kijken in de stad. Ik vind het leuk dat er in Purmerend iets wordt ondernomen op literair gebied."
Aan de overkant van de straat staat Marja Kruijff met een glimlach op haar gezicht te luisteren. Ook zij is speciaal voor de podium-dagen naar het stadje gekomen. "Ja, ik vond het. wel een leuk stuk. Het is mooi dat zoiets georganiseerd wordt."
De podiumdagen zijn een initiatief van de drie podia in Purmerend: P3, de Purmaryn en Theater De Verbeelding. In oktober zijn er weer podiumdagen, dan met als thema film.

25 januari 2007 19.00 uur
Locatie: Bibliotheek Koningsplein
In het kader van de landelijke Gedichtendag organiseert het 'Theater van de Verloren Tijd' een aantal nachtelijke poëziewandelingen.

Poëzie
Deze wandelingen getiteld ‘Gij zijt bij mij de Nacht’ duren 2 uur. Verspreid over de tocht worden ruim vijftig gedichten over de nacht in al zijn glorie ten gehore gebracht, gegroe-peerd in korte sets. De ruim vijftig gedichten zijn van o.a. Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Hugo Claus, Herman de Coninck, Herman Gorter, Luuk Gruwez, Jan Hanlo, Judith Herzberg, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Marsman, Neeltje Maria Min, Paul van Ostaijen, Slauerhoff en Leo Vroman.

De tochten worden gehouden in een donker en stil natuurgebied in de omgeving van Tilburg. Deelnemers worden meegevoerd door gedichten van onder anderen Gerrit Achterberg, Hans Andreus, J.C. Bloem, Cees Buddingh', Hugo Claus, Herman de Coninck, Herman Gorter, Luuk Gruwez, Jan Hanlo, Judith Herzberg, Ingmar Heytze, Rutger Kopland, Marsman, Neeltje Maria Min, Paul van Ostaijen, Slauerhoff en Leo Vroman. Gedichten over de nacht, avond en schemering, maan en sterren, slapen, dromen en liefde.
Het Theater van de Verloren Tijd is een theatergezelschap uit Tilburg dat zich vol-

Vierhonderd gedichten leerden ze er voor uit het hoofd. Werk van Nederlandse en Vlaamse schrijvers vanaf 1850. En nu zijn ze er klaar voor, Sjon Brands en Dorith van der Lee. Samen vormen zij het Theater van de Verloren Tijd. Komend en volgend weekeinde gaan ze beginnen met nachtelijke poëziewandelingen. "In het begin was het instuderen van de gedichten een ware hel", vertellen Brands en Van der Lee. "Na een jaar ploeteren kom je erachter dat dat instuderen het beste kan zoals op school gebeurt: hardop voorlezen in een bepaalde cadans. Na zo'n acht, negen maanden zijn de gedichten dan 'ingesleten'. Maar we moeten ze alle vierhonderd elke week doornemen om ze in het hoofd te houden."

'We streven naar een ingetogen spreektaal'
Het Theater van de Verloren Tijd begon zo'n vijftien jaar geleden met straattheater. Vier jaar geleden gooide het duo het roer radicaal om en stortte het zich op poëzie. Voor de nachtelijke poëziewandelingen trekken zij met groepen van maximaal 25 personen in het pikke-donker een natuurgebied achter het Trappisten-klooster in Berkel-Enschot in. En terwijl het duister en de stilte van de nacht onmiskenbaar op het gemoed van eenieder gaan inwerken, verstevigt het Theater van de Verloren Tijd de intimiteit door het uitspreken van poëzie. Voor hun project dat zij als titel 'Gij zijt bij mij de nacht' meegeven, maakten zij een selectie met werk van onder anderen Gerrit Achterberg (van hem leenden ze de titel), J.C. Bloem, Hugo Claus, Paul van Ostaijen en vele anderen. Hun gedichten slaan terug op allerlei thema's, zoals: dag, nacht, natuur, stilte.
Sjon Brands en Dorith van der Lee benadrukken dat ze de poëzie tijdens hun wandelingen, niet zoals dichters doen, gaan declameren. "We streven naar ingetogen spreektaal, om zo dicht mogelijk bij de toehoorders te komen.

Soms doen we wat theatraals rond de teksten. Maar we brengen geen typetjes, dat geeft teveel ruis. De teksten staan centraal."
Vier jaar geleden vond het Theater van de Verloren Tijd dat het mooi was geweest met straattheater. "Na dik tien jaar was het einde van de tunnel in zicht. Je gaat te vaak dingen herhalen. Bovendien zaten we altijd middenin herrie en drukte. We waren toe aan rust en stilte, als tegenhanger voor deze drukke tijden."

Van Ostaijen
Het Theater van de Verloren Tijd gebruikte voor zijn straattheateracts soms al taal. Die teksten gingen de twee acteurs vervangen door poëzie van de Belgische dichter Paul van Ostaijen. Het begon met een paar stukjes, het werden er vijf, tien, twintig. En inmiddels vierhonderd. Allemaal uit het hoofd geleerd, want "als je moet gaan nadenken, is het onmogelijk om te spelen."
Dorith van der Lee en Sjon Brands hopen dat het tijdens de wandelingen vooral stil en aardedonker zal zijn. "Dan is het in de bossen zó indrukwekkend. Alles watje dan beleeft, is volstrekt anders. Door de omgeving en onze voordrachten willen we een subtiele intimiteit scheppen."
'Gij zijt bij mij de nacht' is een persoonlijk initiatief van Theater van de Verloren Tijd, dat zonder subsidie werkt. Het duo heeft zijn project aangemeld bij de landelijke 'Nacht van de Nacht', maar staat er verder los van.

De poëziewandelingen vinden plaats op vrijdag en zaterdag en 3 en 4 nov. Belangstellenden dienen zich vooraf aan te melden via tel. 5358041 of post@theatervandeverlorentijd.nl. Na het overmaken van € 10 krijgen zij een routebeschrijving naar het startpunt toege-zonden.

Het is een absurd plaatje: een man en een vrouw declameren soms gevoelige gedichten op een plek die van alle gevoel gespeend lijkt. Het Theater van de Verloren Tijd heeft een vreemde plek gekozen om de poëzie naar het volk te brengen: op de puinhopen van de vroegere V & D en C & A, in het door sloop geschonden hart van Geleen.

Enkele tientallen mensen komen luisteren naar de gedichten van onder andere Jan Hanlo, Lucebert, Marsman en Remco Campert, die de 'wandelende boekenkasten' Sjon Brands en Dorith van der Lee uit Tilburg uit hun hoofd voordragen aan de hand van thema's die het pu-bliek aandraagt. Het vliegtuig dat tijdens de voordracht van de gedichten overkomt gaat met-een op in een gedicht, net als de puinhopen achter de beide theatermakers. Maar ook the-ma's als vakantie, huwelijk, schoenen en kinderen komen voorbij op aanvraag van de toe-schouwers. Jammer genoeg blijft de muzak die het Geleense centrum teistert gewoon aan staan, waardoor het optreden nog moeilijker te volgen is. "Kunt u het niet volgen? Kom dan hier vooraan zitten", reageert Brands als een vrouw daarover klaagt. Maar dat durft ze toch niet. Dus verkiest ze een meegenomen klapstoeltje net achter de eerste rij.

Het gedichtenduo koos zelf voor deze plek. "We stonden even verderop gepland, maar die plek beviel ons niet zo. Toen we deze bouwplaats zagen zeiden we meteen: dit past perfect bij ons optreden", zegt Brands. "We willen gewone mensen bereiken, laten zien dat poëzie he-lemaal niet zo moeilijk is." De afsluiting van het 24e Limburg Festival in Geleen is met naar schatting twaalf- tot vijftienduizend bezoekers een groot succes. Maar dat succes had nog groter kunnen zijn als de

werkzaamheden in het stadshart af waren. "Nu wordt het publiek misschien toch afgeschrikt doordat er werk in uitvoering is", denkt Daan Prevoo van de organisatie. "Het hart van de stad is geschonden." De poëzie-voorstelling vestigt daar nog eens de nadruk op. Met de voorstelling hier neemt het festival een risico, want er is geen toestemming gevraagd om het terrein te betreden.

Prevoo merkt dat veel Geleners blij zijn dat weer wat te doen is in de stad. "Het bruist weer. Er komen heel veel mensen van buiten de stad kijken naar de acts in Geleen. We moeten met zijn allen blijven geloven in de toekomst van de stad." Vandaag is het in elk geval goed. Het weer zit mee en op veel plekken spelen opvallende acts. De meeste acts trekken meer toeschouwers dan het het optreden van Theater van de Verloren Tijd, dat toch een select publiek trekt. Zo laat de 'batteria' van Volle Petaj het dreunen door de winkelstraten. De samba trekt een grote kring toeschouwers. Even verderop lijkt een scène uit Jurassic Park te worden nagespeeld. Close Act brengt een kruising tussen dino's en draken tot leven. De metershoge figuren hebben even nodig om zich aan te kleden. maar wandelen dan door de straten om overal mensen te begroeten. Joplada gebruikt een auto als trampoline en klimrek. En De Muzen brengt verstild theater waarin poppen figureren en een kleine man met een nijlpaardje dolt, om weg te kruipen voor een struisvogel. Tussen alle acts staat het kunstproject Tour de Farce met als grootste attractie een object op een bakfiets, waarin ondermeer een badkuip, tv, surfplank, vogelkooi, paraplu's en bierkrat zijn verwerkt. Het Limburg Festival blijft verbazen.
Zie ook pagina 11

We zijn huiskamer in de Tilburgse wijk Theresia betreedt, waant zich in een variététheater uit vervlogen tijden. Een bonte mix van spotlights, rode fauteuils, modeltreinen en spiegels, heel veel spiegels, vult de ruimte. Het was ooit zijn werkplaats, verklaart de bewoner, Sjon Brands (57). Samen met partner Dorith van der Lee (47) is hij oprichter en spil van theatergezelschap Theater van de Verloren Tijd. Beiden volgden in Antwerpen een opleiding bewegingstheater en zijn sinds 1993 fulltime theatermaker. De eerste jaren was hun creatie een echte straattheateract en stonden ze op braderieën 'tussen de braadworsten en bodypainters'. Maar, zo zegt Brands, wel altijd met kwalitatief theater, geen steltloperij of gekke typetjes.

Tegenwoordig spelen de Tilburgers 'voor iedereen in vrijwel alle omstandigheden'. Zo kan het gezelschap geboekt worden voor een voorstelling op een toilet, in een huiskamer of in een caravan. Een typische 'Oerol-act' dus, met ongedwongen locatievoorstellingen voor een klein publiek. Contact met dit publiek is onontbeerlijk. Zeker bij de theatrale poëzievoorstellingen die het stel sinds drie jaar maakt onder de noemer 'Wij zijn eigenlijk uitsluitend gemaakt om te spelen'. Brands en Van der Lee leerden hiervoor meer dan driehonderd Nederlandse en Vlaamse gedichten uit het hoofd. Van Lucebert tot Ko de Laat, van Willem Kloos tot Ingmar Heytze van Vestdijk tot Tymen Trolsky. Van luchtige light verse tot zware kost, 'als het maar raakt.'

Het concept: iemand uit het publiek roept een woord of een zin en associatief zoekt het duo er een passend gedicht bij, dat ze vervolgens theatraal voordragen. Dit alles in hoog tempo. "Het is vooral een spel met het publiek", zegt Brands. "Toeschouwers reageren soms wat terughoudend, maar zodra het eerste schaap over de dam is, wil iedereen wat gezegd hebben. Men wil verrast worden, maar ze proberen je ook klem te zetten met hele moeilijke woorden." De zon, de regen, de zee, de liefde, het zijn woorden die steeds weer terugkomen, maar het publiek is vaak ook creatief, zegt Van der Lee.

"Dan zegt iemand bijvoorbeeld 'waterkan' en een ander er meteen achteraan 'in de nacht.' Wow, denk je dan, wat moeten we hier in godsnaam mee, maar we komen er bijna altijd wel uit."

De sfeer tijdens een voorstelling is vaak afhankelijk van welke gedichten er worden 'opgeroepen', zegt Brands. "Laatst stonden we in een centrum voor conflictbeheersing. Konden we eens lekker breed uitpakken met Het Huwelijk van Willem Elsschot, vier minuten stevige taal. Als er dan ook nog een Jan Arends op volgt, wordt het helemaal zwart-gallig. Dan moet je vervolgens wel even ontspannen met een Levi Weemoedt of Hans Dorrestijn, zodat het publiek niet met een baksteen in de maag naar huis gaat. We hebben graag dat mensen er een goed gevoel aan overhouden."

Zeker zo belangrijk als de inhoud is de klank van een gedicht. Brands: "We zijn geen dichters, maar acteurs. We willen gedichten op theatrale wijze tot leven brengen. De ritmiek en melodie zijn van groot belang. Kun je het mooi voordragen, is het mooie taal?" 'Klank-dichters' als Jan Hanlo en Paul van Ostaijen zijn om die reden favoriet.

De theatrale bloemlezingen van Theater van de Verloren Tijd slaan aan in zeer brede kring, vertelt Brands. Een performance op een sjiek taalcongres kan even geslaagd zijn als een huiskameroptreden op een verjaardag in een volksbuurt. Uiteindelijk laat de leraar Nederlands die ieder gedicht bij naam kent zich net zo snel door Slauerhoff of Gorter ontroeren als Corrie uit Broekhoven.

'Wij zijn eigenlijk uitsluitend gemaakt om te spelen' van Theater van de Verloren Tijd, 25 februari, De Nwe Vorst Tilburg, 20.30 uur, entree 11 euro. Gasten: o.a. danseres Anneke Dejonghe en pianist Wilbert Kivits.

Op 18 maart staat TVDVT ook op het Boeken-weekfeest in het Tilburgse Zaal 16, naast o.a. Jules Deelder, Thé Lau en Nick J. Swarth.

Nederlands Koenen zegt bij nimbus (m):
1. Stralenkroon, lichtkrans: Christus geschil-derd met een nimbus om het hoofd.
2. (fig.) glans luister.
3. (weerk.) regenwolk: de nimbus heet nu veelal cumulonimbus.

Het heeft dus zelfs meerdere betekenissen.

"Nevel die om de nimbus kringelt" riep ik toen op die middag in het bos bij Formerum. Sjon Brands de voordrachtskunstenaar kon er niets mee: "Dat ken ik niet, helaas".

Het gedicht heb ik weer gevonden, echt een voor een Christelijke middelbare school, maar het loopt wel lekker en heeft nog steeds die sfeer. Het verwonderd mij eigenlijk dat Sjon Brands van 'De Vriendenkamer' het niet kent.

De Dieren

De landman gaat, nu de avond is gevallen,
En de arbeid slaapt, voor `t laatst zijn hoeve rond;
Hij keurt het werk der knechts in schuur en stallen,
En als zijn schaduw volgt hem trouw de hond.

Hij toeft bij `t vee, en luistert hoe het ademt;
Rond schoft en horen hangt een warme damp,
Die met een geur van zomer hem bewademt,
En in een nimbus nevelt om de lamp.

Dan loopt hij tastend langs de ruif der paarden,
Verwelkomd door een dreunend hoefgeklop;
Hij spreekt hen aan, en streelt een ruig behaarde,
Een speels hem toegestoken manenkop.

En als hij eindelijk, rustig na `t volbrachte,
De handen boven `t vlammend houtvuur heft,
Vervult hem nog de ontroerende gedachte
Aan wat rondom hem leeft en `t niet beseft.

Hij peinst, en leest in `t boek met koopren sloten
Het hoofdstuk uit, dat Noachs tocht beschrijft,
Hoe de arke met haar simple reisgenoten
Lang op de oeverloze zondvloed drijft.

Gans in het wonderbaar verhaal verloren,
Terwijl hij mijmrend in de haardgloed staart,
Lijkt het hem of, door God daartoe verkoren,
Hij met zijn dieren over `t water vaart.
(Aart van der Leeuw)

Theater de Verloren Tijd bestaat uit Dorith van der Lee en Sjon Brands. Ze reizen vanuit Tilburg al jaar en dag het hele land door om hun gedichten op zeer persoonlijke wijze aan de mens te brengen. Ze komen tot in uw huiskamer. Theater De NWE Vorst vond het hoog tijd hen nu eens een podium te bieden voor hun dromen. Dromen die gaan over het leven van alle dag, over de menselijke onvolmaaktheden, over hoe goed het is die te hebben, over genieten en over het geluk dat veel dromen nooit werkelijkheid worden.

U mag deze eenmalige avond niet missen!
Locatie Theater De NWE Vorst
Adres Willem II straat 49, 5038BD Tilburg
Telefoon 013-5328520

De twee vriendinnen, Mandy Vink (26) en Petra Adank (28), zijn blij verrast met deze ode. Ze deden nietsvermoedend hun boodschappen voor het avondeten bij de Albert Heijn in de binnenstad en moesten een woord roepen, waarop een man in een vreemd pak zomaar een gedicht voor ze opdreunt. Het is Sjon Brands die samen met Dorith van der Lee de Tilburgse theatergroep 'Theater van de Verloren Tijd' vormt. "Echt super dit. Ik wil elke keer wel een gedicht bij mijn boodschappen. Die man wist het ook zo mooi te brengen, met van die grootse gebaren erbij."

Deze actie is een van de onderdelen van de gedichtendag in Breda.

"Wij vragen de mensen om een woord en dragen dan een gedicht voor. Ik ken driehonderd gedichten uit mijn hoofd, van 1880 tot nu. Bij bijna elk woord is wel een gedicht te bedenken", vertelt toneelspeler Brands.

Een jongen en een meisje krijgen een romantisch liefdesgedicht voorgeschoteld. De jongen kleurt felrood tot achter zijn oren en het meisje staat er wat verloren bij. De liefde tussen hen is duidelijk nog heel pril.

De volgende klant, Peter Cornelissen (61), krijgt wijzend naar de uitgestalde kaassoorten een gedicht over dit broodbeleg van Judith Herzberg. "Apart dit hoor. Ik ben zelf wel meer van de grappige gedichten van Wim Sonneveld en Simon Carmiggelt en niet zo van die zware kost, maar ik ben blij verrast."

In de centrale bibliotheek iets verderop leest Olaf Douwes Dekker voor uit eigen en andermans werk. Een handjevol mensen luistert. "Ik lees graag gedichten voor in het openbaar. Je weet nooit wie het toevallig opvangt. Misschien wel iemand die ergens in de hoek een boek staat uit te zoeken. Ik hoop een moment van rust bij de mensen te bewerkstelligen", vertelt de stadsdichter.

Dat je nooit oud genoeg bent om gedichten te leren schrijven weet Laura Paulissen (83). Ze ontdekte haar talent drie jaar geleden en volgt nu een cursus 'beeldend dichten' aan de Nieuwe Veste. Ze komt even een kijkje nemen in de bieb. "Dichten is heerlijk. Je bent dan echt even van de wereld. Het is een uitlaatklep. In de cursus dichten we op basis van kunstwerken. In het dagelijks leven kan ik dichten over alles wat ik zie. Een vogeltje in de lucht is al genoeg." In de hoek staan Louk van Kalmthout (24) en Jasper Bos (23) te luisteren. Ze zijn animators op de kunst-academie St. Joost en hebben net gedichten omgezet in animatiefilmpjes voor de expositie 'Dichtbeelden' die zaterdag tot en met 27 februari in het Electron te zien zijn.

"Sindsdien lezen we vaker gedichten, hoewel muziekteksten ons vaak meer aanspreken. Maar rappen is eigenlijk ook een vorm van dichten. Toch kan ik door een mooi gedicht ook echt geraakt worden", zegt Jasper Bos.

"Dat ken ik niet", zei Sjon Brands. "Maar het is vreemd, want ik heb deze week nog eens iemand naar die nimbus horen vragen. Helaas." "Liefde", riep er al weer iemand En ja hoor daar kwam dat gedichtje van Gorter weer:

 Zie je ik hou van je
 ik vin je zoo lief en zoo licht-
 je oogen zijn zoo vol licht,
 ik hou van je, ik hou van je.

 En je neus en je mond en je haar
 en je oogen en je hals waar
 je kraagje zit en je oor
 met je haar er voor.

 Zie je ik wou graag zijn
 jou, maar het kan niet zijn,
 het licht is om je, je bent
 nu toch wat je eenmaal bent.

 O ja, ik hou van je,
 ik hou zoo vrees'lijk van je,
 ik wou het helemaal zeggen-
 Maar ik kan het toch niet zeggen.

Roerend gedichtje. Halverwege: en je hals waar, je kraagje zit en je oor, met je haar ervoor. Glij ik terug in de tijd, 45 jaar geleden.

Dan ben ik dat jongetje van dertien weer en zo verschrikkelijk verliefd op dat meisje daar links voor me in de klas. Zij had net zo'n kraagje en een oor met dat haar ervoor.
En als niemand het kon zien, drukte ik mijn neus stiekum in haar lichtgroene jasje aan de kapstok en snoof en snoof. Ik zal dat gedicht van die nimbus eens opzoeken.

Lucebert, Gorter, Paul Rodenko, Willem Wilmink of Judith Herzberg; de theatermakers Dorith van der Lee en Sjon Brands leerden een of meerdere werken van deze en nog zo'n 125 andere dichters uit het hoofd. Op hun uitgebreide repertoire staat ook luchtig werk van Driek van Wissen, de nieuwe dichter des vaderlands en van de Tilburger Ko de Laat. Voor hun nieuwe programma 'De Vriendenkamer'. studeerden de twee maandenlang, totdat ze een kleine tweehonderd gedichten van Nederlandse en Vlaamse auteurs konden vertolken.

De komende maanden buigen ze zich over een tweede reeks van nog eens tweehonderd gedichten. Uiteindelijk willen ze beschikken over een repertoire van zeshonderd gedichten; met zware kost als Het huwelijk van Eisschot, maar ook puntige light verse van Kees Stip. "In het hoofd stampen van een lang gedicht werkt niet", vertelt Brands. "Wij lezen de gedichten keer na keer hardop en zoeken naar het verhaal erachter. Dag in, dag uit. Op een gegeven moment gaan we ze aan elkaar voordragen. Dat is de beste methode om ze te leren."

Ballast
Woorden waren ooit ballast voor de twee. Ze studeerden aan de mimeschool in Antwerpen en tekst speelde daar amper een rol.
Met hun Theater van de Verloren Tijd speelden de Tilburgers zo'n 12,5 jaar op evenementen en openluchtfestivals, voornamelijk in Nederland. België en Duitsland. De 1ocatievoorstellingen waren beeldend: mooie plaatjes met weinig tekst. In de loop der tijd sijpelde poëzie hun optredens binnen.

Dichtregels
Een van hun acts was (en is ook) Music Hall, een intiem spel in een caravan. "Dorith praatte de mensen op festivals naar binnen", vertelt Brands. "In het begin schreef ik die teksten zelf. Maar bestaande gedichten zijn veel beter, realiseerde ik me." En dus trok Dorith van der Lee de aandacht van haar publiek met vaderlandse poëzie. "Denkend aan Holland ... en andere dichtregels. Het werkte fantastisch. Mensen reageerden enthousiast en droegen zelf ook gedichten voor." Inmiddels spelen de twee meerdere poëzie-programma's.

Met De Vriendenkamer gaan de Tilburgers een stap verder. Ze vragen hun publiek om een woord te roepen en schudden dan een passend gedicht uit de mouw. Afwisselend tragisch of licht, afhankelijk van hun toehoorders.

Brands: "Maar ik ben geen Willy Alfredo, zeg ik dan. Aan gedichten over schroevendraaiers en vermogensaanwasdeling doen we niet. Maar bij veel woorden hebben we een gedicht paraat. Als iemand 'stropdas' roept, kennen we zeker een gedicht met een kledingstuk." En als het geheugen de acteurs in de steek laat? "Dan moeten we improviseren. Het komt voor dat de tekst niet onmiddellijk te binnen schiet. Dan wachten we even. Dat is spannend, maar in negen van de tien keer komen de woorden vanzelf."

Typetjes
De acteurs blijven hun theaterachtergrond trouw. Ze stappen in de huid van de typetjes Olga en Maurice en spelen met de ruimte en hun publiek.

Op een regenachtige avond begin deze maand, zijn ze te gast in een Tilburgs rijtjeshuis. Ze geven een verrassingsvoorstelling in de woonkamer van de jarige Sylvia. 'Kwispelen' bedenkt de jarige. Dat blijkt geen gemakkelijk woord. maar na een korte aarzeling brengt Olga (Dorith van der Lee) 'Ik wou dat ik twee hondjes was ...' van Godfried Bomans. 'God', zegt een van de gasten. Een gedicht van Willem Kloos is het antwoord. 'Ik ben een God in het diepst van mijn gedachten ...'

Ook klankgedichten staan op het repertoire. Dorith van der Lee brengt De mus van Jan Hanlo. Tjielp, tjielp. Het woord liefde mag niet ontbreken. Zoenen zijn zoeter van Judith Herzberg is het treffende antwoord.

De Tilburgse theatermakers kennen zo'n zeventig gedichten over zee, eb en vloed. Dat komt goed van pas. In juni spelen ze op het Oerolfestival op Terschelling. De twee vermaken daar eilanders op verzoek van de organisatie met gedichten over zee, wind en strand.